---
titre: "Historia OSP Kowale: od 1926 roku do dziś"
chemin: "/historia"
type: page
format: blocs
langue: pl
description: "Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Kowalach od 1926 roku: pierwsza strażnica, nowa remiza, kolejne wozy bojowe oraz prezesi i komendanci jednostki."
statut: publie
rang_de_menu: 40
libelle_de_menu: "Historia"
publie_le: 2026-11-04T20:04:01+00:00
version: 3
---
- type: entete
  surtitre: "Od 1926 roku"
  titre: "Historia OSP Kowale"
  accroche: "Sto lat ochotniczej służby w Kowalach: od zebrania gminnego w czerwcu 1926 roku, przez budowę dwóch remiz i kolejne wozy bojowe, do jubileuszu 100-lecia."
  image: { source: "/medias/galeria/16-pododdzial.webp", alt: "Pododdział OSP Kowale w mundurach wyjściowych podczas obchodów 100-lecia jednostki", largeur: 1800, hauteur: 829 }

- type: stulecie
  ancre: kalendarium
  surtitre: "Kalendarium"
  titre: "Sto lat w skrócie"
  accroche: "Najważniejsze daty z historii jednostki."
  od_roku: "1926"
  do_roku: "2026"
  entrees:
    - { rok: "1926", titre: "Powstaje OSP w Kowalach", texte: "Na zebraniu obywatelskim do straży zapisuje się 21 członków czynnych i 14 wspierających." }
    - { rok: "1937", titre: "Świetlica i biblioteka", texte: "Rozbudowa remizy: w nowym pomieszczeniu powstają świetlica i biblioteka." }
    - { rok: "1948", titre: "Nowy początek", texte: "Zebranie obywatelskie 15 lipca ratuje jednostkę przed likwidacją." }
    - { rok: "1964", titre: "Nowa remiza", texte: "15 listopada uroczyście przekazano remizę budowaną niemal pięć lat w czynie społecznym." }
    - { rok: "1970", titre: "Pierwszy samochód bojowy", texte: "19 lipca do służby wchodzi Star 20 z karoserią Bedforda, przebudowany przez druhów." }
    - { rok: "1984", titre: "Samochód z beczką", texte: "Używany, ale sprawny wóz pożarniczy zastępuje wysłużonego Stara 20." }
    - { rok: "1995", titre: "Star 200", texte: "Samochód pozyskany z Komendy Policji w Bielsku-Białej, wyremontowany i dostosowany do celów pożarniczych." }
    - { rok: "2002", titre: "Sztandar jednostki", texte: "29 czerwca, z okazji 75-lecia, OSP Kowale otrzymuje sztandar." }
    - { rok: "2006", titre: "80-lecie i odnowiona remiza", texte: "19 sierpnia jubileusz 80-lecia i otwarcie wyremontowanej remizy." }
    - { rok: "2018", titre: "Średni samochód Renault", texte: "Zakupiony przez Urząd Gminy w Skoczowie, zastępuje wiekowego Stara." }
    - { rok: "2026", titre: "Jubileusz 100-lecia", texte: "4 lipca świętujemy sto lat jednostki przed remizą przy ul. Pożarniczej 2." }

- type: prose
  ancre: poczatki
  surtitre: "1926"
  titre: "Jak powstała nasza straż"
  texte: "Pomysł założenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Kowalach wyszedł od mieszkańców na zebraniu gminnym 2 czerwca 1926 roku. Po zasięgnięciu informacji od odpowiednich organów na temat zasad działalności dwa tygodnie później zwołano zebranie obywatelskie, na którym powołano do życia Ochotniczą Straż Pożarną. W dniu założenia do OSP zapisało się 21 członków czynnych oraz 14 wspierających.\n\nJesienią tego roku przeprowadzono wybory zarządu. Pierwszym komendantem został Józef Święńczyk, a jego zastępcą Józef Macura. Sekretarzem i skarbnikiem wybrano Ferdynanda Mackowskiego. Pozostałymi członkami zarządu byli Samuel Singer, Józef Świnczyk i Rudolf Staniek. Do Komisji Rewizyjnej weszli Karol Białoń i Karol Heler."
  image: { source: "/medias/jubileusz/fasada-1926-portret.webp", alt: "Fasada remizy OSP Kowale z napisem OSP Kowale 1926 i wóz bojowy przystrojony biało-czerwonymi wstęgami", largeur: 1000, hauteur: 1250 }
  legende: "Rok założenia na fasadzie naszej remizy."

- type: prose
  ancre: miedzywojnie
  surtitre: "1927–1939"
  titre: "Okres międzywojenny"
  texte: "W maju 1927 roku zakupiono pierwszą sikawkę ręczną. W lipcu, po uzgodnieniu miejsca, przystąpiono do budowy strażnicy. Wszystkie prace wykonali druhowie i mieszkańcy Kowali w czynie społecznym. Choć część materiałów otrzymano bezpłatnie, wydatki były tak duże, że zaciągnięto pożyczkę, aby szybko ukończyć budowę. Po dwóch miesiącach strażnica była gotowa. Jesienią zakupiono w Warszawie 15 hełmów, 15 pasów i toporów, a 9 października 1927 roku poświęcono nową strażnicę i sikawkę.\n\nDziałalność straży wypełniała przede wszystkim walka z pożarami w Kowalach i okolicznych miejscowościach. Odbywały się kursy i szkolenia, a druhowie brali udział w corocznych ćwiczeniach rejonowych i nocnych. Kryzys i bezrobocie utrudniały finansowanie jednostki, dlatego organizowano zabawy taneczne i rozprowadzano kalendarze. Powstało też amatorskie koło teatralne, do którego należeli nie tylko członkowie OSP, ale i inni mieszkańcy; dochód z przedstawień przekazywano na działalność straży.\n\nW 1937 roku rozbudowano remizę. W nowym pomieszczeniu powstały świetlica i biblioteka, wspólna inicjatywa OSP, Koła Macierzy Szkolnej w Kowalach i szkoły w Pierśćcu, która miała przybliżyć mieszkańcom kulturę i oświatę."

- type: prose
  ancre: wojna
  surtitre: "1939–1945"
  titre: "Lata II wojny światowej"
  texte: "Czas okupacji niemieckiej był ciężkim okresem w działalności jednostki. Komendantem był wtedy Rudolf Staniek. Całą dokumentację i ćwiczenia prowadzono w języku niemieckim. Część druhów została przymuszona do służby w wojsku niemieckim albo wywieziona na roboty przymusowe. W 1943 roku władze niemieckie kazały zarekwirować mosiężne hełmy i łączniki węży. Zapiski z tego okresu są skąpe, dlatego nie da się dokładnie określić ani stanu osobowego OSP, ani używanego sprzętu."

- type: prose
  ancre: po-wojnie
  surtitre: "1945–1950"
  titre: "Po wojnie: jednostka odżywa"
  texte: "Pierwsze lata powojenne były dla straży trudne. Druhowie nie angażowali się w ćwiczenia, a mieszkańcy nie tylko nie wspierali jednostki, ale odmawiali pomocy i krytykowali jej działania. Zarząd w całości podał się do dymisji, a 15 lipca 1948 roku zwołano zebranie obywatelskie w sprawie dalszego istnienia OSP. Przybył na nie komendant powiatowy, kapitan Kazimierz Turek. Skrytykował mieszkańców za brak wsparcia i zapowiedział, że jeśli nie zgłosi się dość ochotników, sprzęt zostanie przekazany innej jednostce.\n\nW dyskusji przeważyły głosy przeciwko likwidacji straży, a chęć działania w OSP zgłosiło 23 mieszkańców. Tymczasową Komisję Zarządzającą utworzyli Józef Mrowiec, Karol Krzywoń i Józef Krystek. Komisja od razu wzięła się do pracy: wysłała druhów na szkolenia i kursy, zorganizowała nowe umundurowanie ćwiczebne i uporządkowała sprawy zaniedbane przez ostatnie lata. Był to moment zwrotny w historii jednostki.\n\nNowy zarząd, wybrany w następnym roku, postanowił kupić motopompę. Darowizny druhów wystarczyły tylko na zaliczkę, więc razem z sołtysem Karolem Wieją przeprowadzono zbiórkę wśród mieszkańców i w 1950 roku motopompa była już w remizie. Dzięki pożyczce Gminnej Rady Narodowej w Skoczowie kupiono też wóz konny rekwizytowy z nowymi wężami ssawnymi i tłocznymi, a strażnicę wyremontowano. 11 czerwca 1950 roku sprzęt uroczyście przekazano jednostce, w obecności władz gminnych, przedstawicieli pożarnictwa, delegacji sąsiednich straży i księży. Dla mieszkańców przygotowano gwoździe pamiątkowe i festyn."

- type: prose
  ancre: nowa-remiza
  surtitre: "1959–1970"
  titre: "Nowa remiza i pierwszy wóz bojowy"
  texte: "W latach 50. coraz częściej myślano o budowie nowej remizy, bo dotychczasowa strażnica nie była już funkcjonalna. W 1959 roku jednostka otrzymała z Państwowego Funduszu Ziemi działkę pod budowę. Rozpoczęto wypalanie cegły, postawiono szopę do jej suszenia i zwożono materiały. Jak na tak niewielką wieś plan był bardzo ambitny, a chętnych do pracy w czynie społecznym brakowało: tylko garstka zapaleńców trwała przy budowie od początku do końca. Prace trwały niemal pięć lat. 15 listopada 1964 roku uroczyście przekazano nową remizę, w której rozwinęło się życie kulturalne i sportowe wsi.\n\nZaangażowanie druhów skłoniło zarząd do starań o samochód bojowy. Kupiono wycofanego z eksploatacji Stara 20 ze skrzynią z Cieszyńskiej Drukarni Wydawniczej. Samochód wymagał generalnego remontu: na jego ramę zamontowano karoserię z Bedforda wycofanego z OSP w Skoczowie, a kabinę pasażerską zbudowano od podstaw. Przy brakach części na rynku prace trwały niemal dwa lata. 19 lipca 1970 roku samochód uroczyście przekazano do użytku."

- type: prose
  ancre: lata-70-80
  surtitre: "1970–1995"
  titre: "Sprzęt, woda i bezpieczeństwo wsi"
  texte: "Lata 70. i początek 80. to czas doposażania jednostki w sprzęt i modernizacji już posiadanego. Druhowie ćwiczyli, kończyli kursy i wielokrotnie wykazali się przy pożarach oraz powodziach w Kowalach i okolicznych miejscowościach. Prowadzili pogadanki o bezpieczeństwie przeciwpożarowym i kontrole budynków. Na terenie sołectwa wybudowano dwa zbiorniki wodne na wypadek pożaru, z inicjatywy zarządu utwardzono drogę do remizy, a do strażnicy doprowadzono linię telefoniczną z aparatem, z którego mogli korzystać także mieszkańcy.\n\nW 1984 roku jednostka pozyskała używany, ale dobry samochód pożarniczy z beczką, który zastąpił wysłużonego Stara 20. Jesienią 1989 roku, dzięki Komendzie w Cieszynie, otrzymaliśmy mocniejszy i lepiej wyposażony samochód. Początek lat 90. przyniósł przemiany ustrojowe i gospodarcze: brakowało pieniędzy na sprzęt i utrzymanie remizy, a druhowie nieraz finansowali działalność OSP z własnych funduszy, nie chcąc dopuścić do jej upadku.\n\nJednostka odżyła w 1995 roku, gdy przekazano jej nowoczesny jak na tamte lata samochód bojowy, zbudowany niemal od podstaw na bazie Stara 200. Samochód pozyskano nieodpłatnie z Komendy Policji w Bielsku-Białej, wyremontowano i dostosowano we własnym zakresie; jedynie zabudowę bojową wykonała firma zewnętrzna. Młodzież chętniej wstępowała w szeregi OSP."

- type: prose
  ancre: sztandar
  surtitre: "2001–2002"
  titre: "Teren rekreacyjny i sztandar"
  texte: "W 2001 roku, we współpracy z sołtysem Fryderykiem Białoniem i Radą Sołecką, teren wokół remizy przeszedł metamorfozę. Wycięto większość starych drzew owocowych i zbudowano wiatę na około 200 miejsc, dzięki której imprezy plenerowe mogą się odbywać bez względu na pogodę. Powstała estrada dla orkiestry, część piwnic zamieniono na sanitariaty i niewielką kuchnię, a młodzież doczekała się asfaltowego boiska do siatkówki, tenisa i koszykówki oraz trawiastego boiska do piłki nożnej. Większość prac druhowie wykonali nieodpłatnie, popołudniami, z pomocą mieszkańców. Takiego terenu rekreacyjnego zazdrości nam do dziś wiele okolicznych miejscowości.\n\n29 czerwca 2002 roku, z okazji spóźnionego o rok jubileuszu 75-lecia, jednostka otrzymała sztandar."
  image: { source: "/medias/galeria/10-sztandar.webp", alt: "Poczet sztandarowy OSP Kowale ze sztandarem jednostki podczas obchodów 100-lecia", largeur: 831, hauteur: 1800 }
  legende: "Sztandar OSP Kowale na obchodach 100-lecia."

- type: prose
  ancre: remont
  surtitre: "2005–2018"
  titre: "Remiza na nowo i kolejne jubileusze"
  texte: "W 2005 roku, po latach starań zarządu i sołtysa, remiza doczekała się generalnego remontu sfinansowanego przez Urząd Gminy w Skoczowie. Nad garażem dobudowano piętro z salą na 60 osób, dawne pomieszczenia służbowe zamieniono na zaplecze sanitarne i kuchenne, a w garażu wydzielono pomieszczenie służbowe. Wymieniono okna, drzwi i wszystkie instalacje, wykonano nową więźbę dachową pokrytą blachodachówką, a budynek ocieplono i otynkowano. Na parterze znalazło miejsce publiczne przedszkole, które wcześniej mieściło się w domu prywatnym. 19 sierpnia 2006 roku obchodziliśmy jubileusz 80-lecia i otwarcie wyremontowanej remizy.\n\nKolejne lata upływały na szkoleniu druhów i pozyskiwaniu sprzętu. Nawiązaliśmy stałą współpracę z reaktywowanym w Kowalach Kołem Gospodyń Wiejskich. Jesienią 2013 roku kupiliśmy z własnych funduszy lekki samochód pożarniczy marki Peugeot. W czerwcu 2016 roku hucznie świętowaliśmy 90-lecie jednostki: ufundowano tablicę pamiątkową oraz gwoździe dla mieszkańców, gości i zaprzyjaźnionych jednostek. W 2018 roku Urząd Gminy w Skoczowie sfinansował zakup średniego samochodu marki Renault, który zastąpił wiekowego i wysłużonego Stara.\n\n[Nasz sprzęt dzisiaj](/jednostka/#sprzet)"
  image: { source: "/medias/jednostka/gba-16x10.webp", alt: "Wóz bojowy OSP Kowale Renault Midlum z napisem Ochotnicza Straż Pożarna Kowale, numer operacyjny 437S76", largeur: 1200, hauteur: 750 }
  legende: "Renault, nasz wóz bojowy od 2026 roku."

- type: sklad
  ancre: prezesi
  surtitre: "Wykaz"
  titre: "Prezesi OSP Kowale"
  osoby:
    - { osoba: "Józef Święńczyk", funkcja: "1935–1939" }
    - { osoba: "Rudolf Staniek", funkcja: "1948–1952" }
    - { osoba: "Bolesław Jarosz", funkcja: "1957–1977" }
    - { osoba: "Józef Holisz", funkcja: "1977–1991" }
    - { osoba: "Karol Cypcer", funkcja: "1991–2006" }
    - { osoba: "Józef Holisz", funkcja: "2006–2016" }
    - { osoba: "Mirosław Szwarc", funkcja: "2016–2019" }
    - { osoba: "Janusz Kaiser", funkcja: "od 2019" }

- type: sklad
  ancre: komendanci
  surtitre: "Wykaz"
  titre: "Komendanci i naczelnicy"
  osoby:
    - { osoba: "Józef Święńczyk", funkcja: "1926–1935" }
    - { osoba: "Rudolf Staniek", funkcja: "1935–1948" }
    - { osoba: "Józef Krystek", funkcja: "1948–1951" }
    - { osoba: "Karol Krzywoń", funkcja: "1951–1952" }
    - { osoba: "Bolesław Jarosz", funkcja: "1952–1957" }
    - { osoba: "Stanisław Swoboda", funkcja: "1957–1972" }
    - { osoba: "Karol Wieja", funkcja: "1972–1973" }
    - { osoba: "Józef Wawrzeczko", funkcja: "1973–1977" }
    - { osoba: "Jan Mendrek", funkcja: "1977–1981" }
    - { osoba: "Karol Cypcer", funkcja: "1981–1991" }
    - { osoba: "Eugeniusz Wawrzeczko", funkcja: "1991–2006" }
    - { osoba: "Mirosław Szwarc", funkcja: "2006–2016" }
    - { osoba: "Janusz Kaiser", funkcja: "2016–2019" }
    - { osoba: "Adrian Motyka", funkcja: "od 2019" }