Historia OSP Kowale

W maju 1927 roku zakupiono pierwszą sikawkę ręczną. W lipcu, po uzgodnieniu miejsca, przystąpiono do budowy strażnicy. Wszystkie prace wykonali druhowie i mieszkańcy Kowali w czynie społecznym. Choć część materiałów otrzymano bezpłatnie, wydatki były tak duże, że zaciągnięto pożyczkę, aby szybko ukończyć budowę. Po dwóch miesiącach strażnica była gotowa. Jesienią zakupiono w Warszawie 15 hełmów, 15 pasów i toporów, a 9 października 1927 roku poświęcono nową strażnicę i sikawkę.

Działalność straży wypełniała przede wszystkim walka z pożarami w Kowalach i okolicznych miejscowościach. Odbywały się kursy i szkolenia, a druhowie brali udział w corocznych ćwiczeniach rejonowych i nocnych. Kryzys i bezrobocie utrudniały finansowanie jednostki, dlatego organizowano zabawy taneczne i rozprowadzano kalendarze. Powstało też amatorskie koło teatralne, do którego należeli nie tylko członkowie OSP, ale i inni mieszkańcy; dochód z przedstawień przekazywano na działalność straży.

W 1937 roku rozbudowano remizę. W nowym pomieszczeniu powstały świetlica i biblioteka, wspólna inicjatywa OSP, Koła Macierzy Szkolnej w Kowalach i szkoły w Pierśćcu, która miała przybliżyć mieszkańcom kulturę i oświatę.

Czas okupacji niemieckiej był ciężkim okresem w działalności jednostki. Komendantem był wtedy Rudolf Staniek. Całą dokumentację i ćwiczenia prowadzono w języku niemieckim. Część druhów została przymuszona do służby w wojsku niemieckim albo wywieziona na roboty przymusowe. W 1943 roku władze niemieckie kazały zarekwirować mosiężne hełmy i łączniki węży. Zapiski z tego okresu są skąpe, dlatego nie da się dokładnie określić ani stanu osobowego OSP, ani używanego sprzętu.

Pierwsze lata powojenne były dla straży trudne. Druhowie nie angażowali się w ćwiczenia, a mieszkańcy nie tylko nie wspierali jednostki, ale odmawiali pomocy i krytykowali jej działania. Zarząd w całości podał się do dymisji, a 15 lipca 1948 roku zwołano zebranie obywatelskie w sprawie dalszego istnienia OSP. Przybył na nie komendant powiatowy, kapitan Kazimierz Turek. Skrytykował mieszkańców za brak wsparcia i zapowiedział, że jeśli nie zgłosi się dość ochotników, sprzęt zostanie przekazany innej jednostce.

W dyskusji przeważyły głosy przeciwko likwidacji straży, a chęć działania w OSP zgłosiło 23 mieszkańców. Tymczasową Komisję Zarządzającą utworzyli Józef Mrowiec, Karol Krzywoń i Józef Krystek. Komisja od razu wzięła się do pracy: wysłała druhów na szkolenia i kursy, zorganizowała nowe umundurowanie ćwiczebne i uporządkowała sprawy zaniedbane przez ostatnie lata. Był to moment zwrotny w historii jednostki.

Nowy zarząd, wybrany w następnym roku, postanowił kupić motopompę. Darowizny druhów wystarczyły tylko na zaliczkę, więc razem z sołtysem Karolem Wieją przeprowadzono zbiórkę wśród mieszkańców i w 1950 roku motopompa była już w remizie. Dzięki pożyczce Gminnej Rady Narodowej w Skoczowie kupiono też wóz konny rekwizytowy z nowymi wężami ssawnymi i tłocznymi, a strażnicę wyremontowano. 11 czerwca 1950 roku sprzęt uroczyście przekazano jednostce, w obecności władz gminnych, przedstawicieli pożarnictwa, delegacji sąsiednich straży i księży. Dla mieszkańców przygotowano gwoździe pamiątkowe i festyn.

W latach 50. coraz częściej myślano o budowie nowej remizy, bo dotychczasowa strażnica nie była już funkcjonalna. W 1959 roku jednostka otrzymała z Państwowego Funduszu Ziemi działkę pod budowę. Rozpoczęto wypalanie cegły, postawiono szopę do jej suszenia i zwożono materiały. Jak na tak niewielką wieś plan był bardzo ambitny, a chętnych do pracy w czynie społecznym brakowało: tylko garstka zapaleńców trwała przy budowie od początku do końca. Prace trwały niemal pięć lat. 15 listopada 1964 roku uroczyście przekazano nową remizę, w której rozwinęło się życie kulturalne i sportowe wsi.

Zaangażowanie druhów skłoniło zarząd do starań o samochód bojowy. Kupiono wycofanego z eksploatacji Stara 20 ze skrzynią z Cieszyńskiej Drukarni Wydawniczej. Samochód wymagał generalnego remontu: na jego ramę zamontowano karoserię z Bedforda wycofanego z OSP w Skoczowie, a kabinę pasażerską zbudowano od podstaw. Przy brakach części na rynku prace trwały niemal dwa lata. 19 lipca 1970 roku samochód uroczyście przekazano do użytku.

Lata 70. i początek 80. to czas doposażania jednostki w sprzęt i modernizacji już posiadanego. Druhowie ćwiczyli, kończyli kursy i wielokrotnie wykazali się przy pożarach oraz powodziach w Kowalach i okolicznych miejscowościach. Prowadzili pogadanki o bezpieczeństwie przeciwpożarowym i kontrole budynków. Na terenie sołectwa wybudowano dwa zbiorniki wodne na wypadek pożaru, z inicjatywy zarządu utwardzono drogę do remizy, a do strażnicy doprowadzono linię telefoniczną z aparatem, z którego mogli korzystać także mieszkańcy.

W 1984 roku jednostka pozyskała używany, ale dobry samochód pożarniczy z beczką, który zastąpił wysłużonego Stara 20. Jesienią 1989 roku, dzięki Komendzie w Cieszynie, otrzymaliśmy mocniejszy i lepiej wyposażony samochód. Początek lat 90. przyniósł przemiany ustrojowe i gospodarcze: brakowało pieniędzy na sprzęt i utrzymanie remizy, a druhowie nieraz finansowali działalność OSP z własnych funduszy, nie chcąc dopuścić do jej upadku.

Jednostka odżyła w 1995 roku, gdy przekazano jej nowoczesny jak na tamte lata samochód bojowy, zbudowany niemal od podstaw na bazie Stara 200. Samochód pozyskano nieodpłatnie z Komendy Policji w Bielsku-Białej, wyremontowano i dostosowano we własnym zakresie; jedynie zabudowę bojową wykonała firma zewnętrzna. Młodzież chętniej wstępowała w szeregi OSP.